Γιατί το παιδί μου δεν τρώει; (κείμενο και εικόνες)

Επιμέλεια: Βακάλη Αγάθη, Εργοθεραπεύτρια S.I., θεραπεύτρια σίτισης, Ζωοθεραπεύτρια

 «Δεν τρώει λαχανικά». «Δεν δοκιμάζει τίποτα καινούριο». «Τρώει μόνο συγκεκριμένα φαγητά».

Για πολλές οικογένειες, η ώρα του φαγητού συνοδεύεται από αγωνία, διαπραγματεύσεις και ερωτήματα. Είναι το παιδί μου πεισματάρικο; Δεν πεινάει αρκετά; Μήπως κάνω κάτι λάθος;

Η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι η επιλεκτική σίτιση είναι ένα σύνθετο φαινόμενο, στο οποίο μπορεί να αλληλεπιδρούν βιολογικοί, αισθητηριακοί, αναπτυξιακοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες (Del Campo et al., 2025). Επομένως, πριν προσπαθήσουμε να αλλάξουμε τη συμπεριφορά του παιδιού, αξίζει να αναρωτηθούμε τι μπορεί να κρύβεται πίσω από αυτήν.

1. Αισθητηριακή πρόσληψη και επεξεργασία

Για εμάς, ένα τρόφιμο μπορεί να φαίνεται συνηθισμένο και ελκυστικό. Για ένα παιδί, όμως, μπορεί να αποτελεί μια δυσάρεστη ή απρόβλεπτη αισθητηριακή εμπειρία.

Η επιλεκτικότητα μπορεί να σχετίζεται με τη γεύση, την ένταση της μυρωδιάς, την υφή, αλλά και την οπτική εμφάνιση του τροφίμου. Το χρώμα, το σχήμα, ο τρόπος παρουσίασης, η ανάμειξη διαφορετικών τροφών ή ακόμη και η αλλαγή της γνώριμης εμφάνισής τους μπορεί να επηρεάζουν την αποδοχή τους (Del Campo et al., 2025· Finistrella et al., 2024).

Ένα παιδί μπορεί, για παράδειγμα, να τρώει καρότο μόνο ωμό και τραγανό, να αρνείται ένα φαγητό επειδή τα υλικά του ακουμπούν μεταξύ τους ή να απορρίπτει ένα τρόφιμο που έχει διαφορετικό χρώμα από αυτό που έχει συνηθίσει.

Ας αναρωτηθούμε:

• Μήπως το παιδί μου δυσκολεύεται με κάποια χαρακτηριστικά του τροφίμου και όχι με το ίδιο το τρόφιμο;
• Έχω παρατηρήσει τι συμβαίνει όταν αλλάζει η υφή, το χρώμα ή ο τρόπος παρουσίασης;
• Μήπως ερμηνεύω ως πείσμα μια αισθητηριακή δυσκολία που δεν μπορεί ακόμη να μου εξηγήσει;

Η αισθητηριακή ευαισθησία είναι ένας πιθανός παράγοντας, όχι μια εξήγηση που ισχύει για όλα τα επιλεκτικά παιδιά.

2. Ανασφάλεια στο καινούριο

«Δεν μου αρέσει!» — ακόμη κι όταν το παιδί δεν έχει δοκιμάσει ποτέ το συγκεκριμένο φαγητό.

Η νεοφοβία τροφίμων, δηλαδή η επιφυλακτικότητα απέναντι σε άγνωστα τρόφιμα, μπορεί να αποτελεί μέρος της επιλεκτικής σίτισης. Η νέα γεύση, η άγνωστη υφή ή η αβεβαιότητα για το τι θα συμβεί όταν το παιδί δοκιμάσει κάτι μπορεί να οδηγήσουν σε άρνηση (Del Campo et al., 2025).

Η εξοικείωση χρειάζεται χρόνο και επαναλαμβανόμενες ευκαιρίες επαφής, χωρίς να είναι απαραίτητο κάθε φορά το παιδί να δοκιμάζει ή να καταπίνει το τρόφιμο.

Ας αναρωτηθούμε:

• Δίνω στο παιδί μου χρόνο να γνωρίσει ένα νέο τρόφιμο;
• Μπορεί να το παρατηρήσει, να το μυρίσει ή να το αγγίξει χωρίς να πιέζεται να το φάει;
• Όταν αρνείται κάτι για πρώτη φορά, του δίνω την ευκαιρία να το συναντήσει ξανά με ασφάλεια;

3. Μηχανισμός σκέψης και ευελιξία

Ορισμένα παιδιά χρειάζονται περισσότερη προβλεψιμότητα και δυσκολεύονται όταν αλλάζει κάτι στην καθημερινότητά τους. Μπορεί να επιμένουν σε συγκεκριμένες μάρκες, σκεύη, τρόπους παρασκευής ή παρουσίασης των τροφίμων.

Η ιδιοσυγκρασία και οι βιολογικές προδιαθέσεις μπορούν να συμβάλλουν στις ατομικές διαφορές στην επιλεκτικότητα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η συμπεριφορά είναι αμετάβλητη (Del Campo et al., 2025).

Ας αναρωτηθούμε:

• Περιμένω από το παιδί μου να αποδεχτεί τις αλλαγές με τον ίδιο τρόπο που τις αποδέχομαι εγώ;
• Πώς αντιδρώ όταν αρνείται ένα τρόφιμο που μέχρι πρόσφατα έτρωγε;
• Μπορώ να του προσφέρω ασφάλεια, δίνοντάς του παράλληλα ευκαιρίες για νέες εμπειρίες;

4. Στοματοκινητικοί παράγοντες

Δεν οφείλεται κάθε άρνηση σε προτιμήσεις ή συμπεριφορά. Δυσκολίες στη μάσηση, στον χειρισμό της τροφής μέσα στο στόμα, στην κατάποση ή σωματική δυσφορία μπορεί να κάνουν ορισμένα τρόφιμα δύσκολα ή τρομακτικά για ένα παιδί.

Προηγούμενες δυσάρεστες εμπειρίες, όπως πόνος ή πνιγμονή, μπορεί επίσης να συνδέονται με αποφυγή τροφίμων.

Ας αναρωτηθούμε:

• Αποφεύγει το παιδί μου τροφές που απαιτούν περισσότερη μάσηση;
• Παρατηρώ βήχα, πνιγμονή, πόνο ή έντονη δυσφορία στα γεύματα;
• Μήπως χρειάζεται να διερευνήσουμε μια δυσκολία αντί να επιμείνουμε περισσότερο;

Όταν υπάρχουν τέτοιες ενδείξεις, είναι σημαντική η αξιολόγηση από παιδίατρο και, ανάλογα με τις ανάγκες, από επαγγελματίες με εμπειρία στις διαταραχές σίτισης.

5. Συναισθηματικά βιώματα

«Άλλη μία μπουκιά». «Δεν σηκώνεσαι αν δεν τελειώσεις». «Δοκίμασέ το, δεν μπορεί να μη σου αρέσει!»

Πολλές φορές, πίσω από αυτές τις φράσεις βρίσκεται η αγωνία των γονέων για την υγεία και τη θρέψη του παιδιού τους. Ωστόσο, η πίεση και οι συγκρούσεις μπορεί να κάνουν το γεύμα πιο αγχωτικό και να συντηρούν έναν κύκλο άρνησης και επιμονής (Del Campo et al., 2025).

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι γονείς ευθύνονται για την επιλεκτικότητα. Η ανησυχία τους μπορεί να αποτελεί φυσική αντίδραση σε ένα παιδί που τρώει ελάχιστα, ενώ η πίεση που ακολουθεί μπορεί να δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Ας αναρωτηθούμε:

• Πώς αισθάνομαι όταν το παιδί μου δεν τρώει όσο περιμένω;
• Μήπως η δική μου αγωνία μεταφέρεται στο παιδί κατά τη διάρκεια του γεύματος;
• Μπορούμε να διατηρήσουμε τη φροντίδα για τη διατροφή του χωρίς κάθε γεύμα να γίνεται διαπραγμάτευση;

Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή;

Η επιλεκτικότητα δεν αποτελεί πάντοτε διαταραχή. Όταν, όμως, η ποικιλία των τροφίμων είναι εξαιρετικά περιορισμένη, υπάρχουν διατροφικές ελλείψεις, δυσκολίες στην ανάπτυξη, έντονο άγχος ή σημαντικός περιορισμός της καθημερινής και κοινωνικής συμμετοχής, χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση.

Η επίμονη άρνηση δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα σε μια φυσιολογική αναπτυξιακή φάση. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται να διερευνηθούν διαταραχές σίτισης, όπως η παιδιατρική διαταραχή σίτισης (PFD), ή η διαταραχή αποφυγής/περιοριστικής πρόσληψης τροφής (ARFID).

Προσπαθώντας να κατανοήσουμε το γιατί δεν τρώει ένα παιδί αξίζει να διερευνήσουμε τι μπορεί να δυσκολεύει το παιδί να φάει. Η επιλεκτική σίτιση μπορεί να σχετίζεται με διαφορετικούς παράγοντες, οι οποίοι συχνά συνυπάρχουν. Η παρατήρηση, η κατανόηση και η αναγνώριση των αναγκών του παιδιού μπορούν να αποτελέσουν το πρώτο βήμα προς μια πιο θετική σχέση με το φαγητό.

Όταν το ρεπερτόριο τροφών ενός παιδιού περιορίζεται σε περίπου 30 διαφορετικές τροφές ή λιγότερες, είναι σημαντικό να εξετάζεται αν η επιλεκτικότητα επηρεάζει τη διατροφική του επάρκεια και την καθημερινότητά του. Σε αυτή την περίπτωση, μια αξιολόγηση από κατάλληλο ειδικό μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των αναγκών του παιδιού και στην έγκαιρη υποστήριξή του, πάντα με σεβασμό στον δικό του ρυθμό και χωρίς πίεση.

για να δείτε το άρθρο σε ωτογραφίες, πατήστε εδώ

Βιβλιογραφία

Del Campo, C., Bouzas, C., & Tur, J. A. (2025). Risk factors and consequences of food neophobia and pickiness in children and adolescents: A systematic review. Foods, 14(1), 69. https://doi.org/10.3390/foods14010069

Finistrella, V., Gianni, N., Fintini, D., Menghini, D., Amendola, S., Donini, L. M., & Manco, M. (2024). Neophobia, sensory experience and child’s schemata contribute to food choices. Eating and Weight Disorders—Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 29, Article 25. https://doi.org/10.1007/s40519-024-01657-5

van den Brand, A. J. P., Hendriks-Hartensveld, A. E. M., Havermans, R. C., Mourmans, R., Fleischeuer, B., Broers, N. J., & Nederkoorn, C. (2025). Food rejection is associated with tactile sensitivity and tactile appreciation in three-year-old children. Appetite, 204, 107769. https://doi.org/10.1016/j.appet.2024.107769