6. Το Πείραμα της Φυλακής του Stanford (Philip Zimbardo 1971). – Η δύναμη του ρόλου
Επιμέλεια : Το Τμήμα Ψυχολογικής και Εργοθεραπευτικής υποστήριξης Κέντρου ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Στόχος του πειράματος που χρηματοδοτήθηκε από το Ναυτικό ήταν να μελετήσει το πώς οι κοινωνικοί ρόλοι και το περιβάλλον επηρεάζουν και σε ποιο βαθμό τη συμπεριφορά των ανθρώπων. Συγκεκριμένα τις επιπτώσεις της δυναμικής της εξουσίας μεταξύ των σωφρονιστικών υπαλλήλων και των κρατουμένων
Το πείραμα
Φοιτητές επιλέχθηκαν τυχαία για να παίξουν φρουρούς ή κρατούμενους σε μια προσομοιωμένη φυλακή στο υπόγειο του Πανεπιστημίου Stanford.
-Οι φρουροί είχαν εξουσία και ήταν υπεύθυνοι για την απόλυτη τήρηση των κανόνων.
-Οι κρατούμενοι ήταν υποχρεωμένοι να υπακούσουν τους φρουρούς και να ακολουθούν τους κανονισμούς.
Τα αποτελέσματα
Οι συμμετέχοντες απορρόφησαν τόσο ολοκληρωτικά τους ρόλους τους, ώστε οι “φρουροί” έγιναν βίαιοι και αυταρχικοί άρχισαν να βασανίζουν ψυχολογικά τους κρατούμενους και οι κρατούμενοι έγιναν επιθετικοί προς τους φρουρούς. Οι κρατούμενοι από την πλευρά τους πολέμησαν τους φύλακες και αρνήθηκαν να συμμορφωθούν με τα αιτήματα.
Μέχρι τη δεύτερη ημέρα, οι κρατούμενοι αρνούνταν να υπακούσουν στους φύλακες και οι φύλακες άρχισαν να απειλούν τους κρατούμενους με βία, πολύ πέρα από τις οδηγίες τους. Μέχρι την 6η ημέρα, οι φύλακες παρενοχλούσαν τους κρατούμενους σωματικά και ψυχικά και ορισμένοι φύλακες είχαν βλάψει κρατούμενους. Οι κρατούμενοι κατέρρευσαν ψυχολογικά, μερικοί αντιμετώπισαν έντονο άγχος και σύγχυση.
Το πείραμα διακόπηκε πρόωρα μετά από μόλις 6 ημέρες (αντί για 2 εβδομάδες), λόγω των έντονων ψυχολογικών επιπτώσεων.
Τι μάθαμε από το πείραμα
Το πείραμα κατέδειξε με τρομακτικό τρόπο το πόσο ισχυρή είναι η επιρροή του ρόλου και του περιβάλλοντος στη συμπεριφορά. Άνθρωποι που κανονικά δεν θα φέρονταν βίαια, μπορούν να γίνουν καταπιεστικοί -ακόμα και βασανιστές- όταν τους δίνεται εξουσία.
Αναδύθηκε η σημασία της ηθικής στη ψυχολογική έρευνα και βοήθησε στην κατανόηση φαινομένων όπως η βία σε φυλακές και στρατιωτικές δομές.
Ηθικά διλλήματα του πειράματος
Το πείραμα εντάχθηκε στα παραδείγματα ανήθικων ερευνητικών μελετών και δέχτηκε σφοδρότατη κριτική για μόνιμες ψυχολογικές βλάβες σε πολλούς από τους συμμετέχοντες. Μάλιστα για αυτό το λόγο χρειάστηκαν μόνο έξι ημέρες για να καταρρεύσει το πείραμα.
Μπορείτε να παρακολουθήσετε το πείραμα στη Δ/νση https:
//www.youtube.com/watch?v=2bkFYc-C2J0
Πηγές :
-Philip G. Zimbardo (2008). Το φαινόμενο του Λούσιφερ: Πώς οι καλοί άνθρωποι γίνονται κακοί. Εκδόσεις Πατάκη
–PSYCHOLOGY.GR
