Επιμέλεια άρθρου : Αρχοντούλη Ζωή, Λογοθεραπεύτρια Προσέγγισης
Πώς τα παιχνίδια που έχουν χαλάσει μπορούν να γίνουν ευκαιρία για την ανάπτυξη δεξιοτήτων στα παιδιά μας.
Πόσες φορές έχει τύχει σε ένα ξεκαθάρισμα να πετάξουμε ένα παιχνίδι που χάλασε ή δεν δουλεύει πια ή του λείπει ένα κομμάτι. Σίγουρα η πρώτη μας σκέψη είναι να απαλλαγούμε από αυτό, ότι πιάνει χώρο, « τι το θέλουμε έχουμε τόσα καινούργια». Πριν τα αποχωριστούμεαξίζει να αναρωτηθούμε: θα μπορούσε αυτό το παιχνίδι ακόμη και έτσι να μπορεί να μας προσφέρει;
Ένα παιχνίδι δεν χάνει την αξία του όταν χαλάσει, μπορεί να γίνει η αφορμή για νέες ευκαιρίες επικοινωνίας, γλωσσικής ανάπτυξης και δημιουργικού παιχνιδιού.
Γενικότερα, το παιχνίδι αποτελεί ένα σημαντικό μέσο για την ενίσχυση της αλληλεπίδρασης, επικοινωνίας, της κατανόησης του κόσμου και κατ’ επέκτασητης έκφρασης του λόγου. Δεν χρειάζεται να είναι καινούριο, άθικτο ή να λειτουργεί ακριβώς όπως όταν το αγοράσαμε. Αντίθετα, ένα παιχνίδι που έχει αλλάξει μπορεί να μας ωφελήσει, να αποτελέσει την αφετηρία για συζήτηση, περιγραφή, να κινήσει την περιέργεια του παιδιού για την αναζήτηση λύσεων και την ανάπτυξη νέων ιδεών.
Ας δούμε, λοιπόν, πώς μπορούν να μας ωφελήσουν τέτοιες καθημερινές καταστάσεις.
1. Ενίσχυση του λόγου μέσα από την περιγραφή και τον σχολιασμό
Όταν ένα παιχνίδι έχει χαλάσει ή κάποιο κομμάτι του λείπει, δημιουργείται μια φυσική ευκαιρία για να περιγράψει το παιδί αυτό που παρατηρεί και να εκφράσει τις σκέψεις του.Πού βρίσκεται το πρόβλημα; Τι λείπει; Τι έχει αλλάξει; Τι μπορούμε να κάνουμε τώρα;Μέσα από απλό σχολιασμό γύρω από αυτά τα ερωτήματα το παιδί ενθαρρύνεται να χρησιμοποιήσει λέξεις και φράσεις σχετικές με την κατάσταση, να περιγράψει χαρακτηριστικά και ενέργειες και να οργανώσει καλύτερα τον λόγο του.
-
Ανάπτυξη της σκέψης, της φαντασίας και της επίλυσης προβλημάτων
Ένα παιχνίδι που δεν λειτουργεί πλέον όπως πριν μπορεί να δώσει το έναυσμα για να σκεφτούμε εναλλακτικές λύσεις. Μπορούμε να το επιδιορθώσουμε, να αντικαταστήσουμε ένα κομμάτι του με κάποιο άλλο κατάλληλο αντικείμενο ή να ανακαλύψουμε έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο να το χρησιμοποιήσουμε.
Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί καλείται να εκφράσει ιδέες, να προτείνει λύσεις, να αιτιολογήσει τις επιλογές του και να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα ως εργαλείο σκέψης και δράσης.
3. Ευελιξία και προσαρμογή σε νέα δεδομένα
Τα παιδιά συχνά συνηθίζουν να παίζουν με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Όταν, όμως, ένα παιχνίδι αλλάζει, καλούνται να προσαρμοστούν και να ανακαλύψουν νέες δυνατότητες. Έτσι δίνεται η ευκαιρία για αποδοχή της αλλαγής και την αναζήτηση εναλλακτικών τρόπων δράσης καθώς και εμπλουτισμού του τρόπο σκέψης.
4. Ανοχή στη ματαίωση και διαχείριση συναισθημάτων
Για ένα παιδί, ένα αγαπημένο παιχνίδι που χαλάει ή ένα κομμάτι που χάνεται μπορεί να προκαλέσει απογοήτευση, θυμό ή στενοχώρια. Η αλλαγή αυτή δεν είναι πάντα εύκολη, ιδιαίτερα όταν το παιχνίδι έχει μεγάλη συναισθηματική αξία.
Η εμπειρία αυτή μπορεί να βοηθήσει το παιδί να αναγνωρίζει και να εκφράζει τα συναισθήματά του, να διαχειρίζεται σταδιακά τη ματαίωση και να αναζητά λύσεις χωρίς να παραβλέπει αυτό που αισθάνεται.
5. Συνεργασία, διάλογος και κοινή επίλυση προβλημάτων
Δεν χρειάζεται να αναλαμβάνουμε πάντα εμείς τον ρόλο εκείνου που γνωρίζει τη λύση. Μπορούμε να εμπλέξουμε το παιδί στη διαδικασία και να αναζητήσουμε μαζί έναν νέο τρόπο παιχνιδιού. Να συζητήσουμε να αποφασίσουμε μαζί, να ανταλλάξουμε και να διαπραγματευτούμε τις ιδέες μας ώστε να βρούμε από κοινού την λύση. Αν συμμετέχουν περισσότερα παιδιά, μπορούν επιπλέον να μοιραστούν ιδέες, να συμφωνήσουν σε νέους κανόνες και να οργανώσουν από κοινού το παιχνίδι τους.
6. Ανάπτυξη της αιτιολόγησης και της υποθετικής σκέψης
Ένα χαλασμένο παιχνίδι μπορεί να γίνει αφορμή για να αναζητήσουμε τι συνέβη και ποιες συνθήκες ενδέχεται να οδήγησαν σε αυτή την αλλαγή. «Πώς μπορεί να χάλασε;», «Πού θα μπορούσε να έχει πέσει το κομμάτι;», «Τι θα γινόταν αν το είχαμε φυλάξει στο κουτί του;». Μέσα από τέτοιες συζητήσεις, το παιδί ενθαρρύνεται να διατυπώνει υποθέσεις, να συνδέει γεγονότα και να εκφράζει σχέσεις αιτίας και αποτελέσματος, ακόμη και της προοπτικής σκέψης για το τι θα μπορούσε να γίνει στην συνέχεια.
Πώς μπορούν οι γονείς να αξιοποιήσουν αυτές τις ευκαιρίες στο σπίτι;
Δεν χρειάζεται να οργανώσουμε μια σύνθετη δραστηριότητα ούτε να μετατρέψουμε κάθε στιγμή παιχνιδιού σε μάθημα. Αρκεί να είμαστε διαθέσιμοι για αλληλεπίδραση και να ακολουθούμε το ενδιαφέρον του παιδιού.
Μπορούμε να:
- Παρατηρούμε και σχολιάζουμε αυτό που συμβαίνει, δίνοντας πρώτοι ένα απλό γλωσσικό πρότυπο.
- Δίνουμε χρόνο στο παιδί να σκεφτεί και να εκφραστεί, χωρίς να συμπληρώνουμε αμέσως τις φράσεις του.
- Αποδεχόμαστε τις διαφορετικές ιδέες του, ακόμη κι όταν δεν είναι αυτές που θα επιλέγαμε εμείς.
- Σεβόμαστε τη συναισθηματική του αντίδραση, χωρίς να πιέζουμε το παιδί να συνεχίσει το παιχνίδι αν δεν το επιθυμεί.
Συχνά αναζητούμε τα κατάλληλα παιχνίδια και υλικά για να υποστηρίξουμε την ανάπτυξη των παιδιών. Ωστόσο, πολλές φορές οι πιο ουσιαστικές ευκαιρίες επικοινωνίας γεννιούνται από απλές, απρόσμενες καταστάσεις.
Ένα παιχνίδι που χάλασε ή έχασε ένα κομμάτι δεν είναι απαραίτητα ένα παιχνίδι που έχασε την αξία του. Μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία για νέες λέξεις, περιγραφές, ιστορίες, ερωτήσεις, συνεργασία και δημιουργικές λύσεις.
Γιατί, τελικά, δεν έχει σημασία μόνο το παιχνίδι με το οποίο παίζουμε, αλλά και η επικοινωνία που δημιουργούμε μέσα από αυτό.
