Strange Situation (Ainsworth 1969) – Δεσμός
Επιμέλεια : Το Τμήμα Ψυχολογικής και Εργοθεραπευτικής υποστήριξης Κέντρου ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Στόχος: Η μελέτη της δυναμικής της σχέσης παιδιού – μητέρας (ή γενικότερα του φροντιστή) και τους τρόπους που το παιδί αντιδρά στον αποχωρισμό και στην επιστροφή αυτού του ατόμου. Τη δυναμική δηλαδή του δεσμού (attachment).
Το πείραμα
Η ηλικία των παιδιών ήταν 12 έως 18 μηνών (επιλέχθηκε η ηλικία γιατί τα μωρά έχουν ήδη αναπτύξει ισχυρό δεσμό προσκόλλησης με τον φροντιστή, εμφανίζουν άγχος αποχωρισμού, εξερευνούν το περιβάλλον και αντιδρούν στην απουσία/επιστροφή της μητέρας
Το πείραμα έχει 8 φάσεις και γίνεται σε ειδικό δωμάτιο με παιχνίδια. Χωρίστηκε σε 5 φάσεις : 1. Μητέρα + παιδί στο δωμάτιο: Το παιδί εξερευνά. 2. Μπαίνει ένας άγνωστος, η μητέρα φεύγει και το παιδί μένει με τον άγνωστο. 3. Η μητέρα επιστρέφει. 4. Η μητέρα φεύγει ξανά. 5. Τελική επιστροφή μητέρας
Οι ερευνητές παρατηρούν
-Αν το παιδί κλαίει
-Πόσο εξερευνά τον χώρο
-Αν αγχώνεται όταν φεύγει η μητέρα
-Πώς αντιδρά στον άγνωστο
-Πώς αντιδρά όταν η μητέρα επιστρέφει (η επανένωση είναι το σημαντικότερο σημείο)
Τα αποτελέσματα
Τύποι δεσμού (Attachment styles)
- Ασφαλής δεσμός (Secure attachment) : εξερευνά το περιβάλλον με άνεση, στενοχωριέται όταν φεύγει η μητέρα, χαίρεται όταν επιστρέφει, ηρεμεί γρήγορα. Μήνυμα: «Νιώθω ασφάλεια»
- Αποφευκτικός δεσμός (Avoidant) : δεν δείχνει έντονα συναισθήματα, αγνοεί τη μητέρα στην επιστροφή, φαίνεται «ανεξάρτητο». Το ονόμασαν «καταπιεσμένο άγχος»
- Αγχώδης / Αμφιθυμικός (Ambivalent / Resistant) : έντονο άγχος όταν φεύγει η μητέρα, δεν ηρεμεί εύκολα όταν επιστρέφει (μπορεί να την πλησιάζει αλλά και να τη σπρώχνει. Μήνυμα: «Δεν ξέρω αν μπορώ να βασιστώ σε σένα»
- Αποδιοργανωμένος δεσμός (Disorganized) : σύγχυση, αντιφατικές κινήσεις, «παγωμένες» αντιδράσεις. Συχνά συνδέεται με τραυματικές εμπειρίες
Τι μάθαμε από το πείραμα
Ο δεσμός επηρεάζει βαθιά την ανάπτυξη διαμορφώνοντας συναισθήματα, τις σχέσεις και την προσωπικότητα
Το πείραμα έδειξε ότι:
(1) η ποιότητα φροντίδας επηρεάζει τον τύπο δεσμού
(2) η σχέση με τη μητέρα γίνεται: «πρότυπο» για μελλοντικές σχέσεις
Η Ainsworth βασίστηκε στον John Bowlby ο οποίος υποστήριξε ότι τα παιδιά έχουν έμφυτη ανάγκη δεσμού
Δεν υπήρξαν ηθικά διλλήματα αφού τα παιδιά εξετέθησαν σε περιβάλλον εύκολα μετατρέψιμο.
Ως κριτική στο πείραμα, ήταν ότι έγινε σε τεχνητό περιβάλλον (εργαστήριο) και φυσικά ότι επηρεάζεται από τον πολιτισμό και την ιδιοσυγκρασία του παιδιού
Μπορείτε να παρακολουθήσετε το πείραμα στη Δ/νση
Πηγές :
– John Bowlby (1969). Attachment and Loss, Vol. 1: Attachment
– Cassidy, J., & Shaver, P. R. (Eds.). (2016).Handbook of Attachment
