Το πείραμα με το κουτί-παζλ (Puzzle Box) (Edward Thorndike 1898)
– Δοκιμή και Λάθος
Επιμέλεια : Το Τμήμα Ψυχολογικής και Εργοθεραπευτικής υποστήριξης Κέντρου ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Ο Thorndike ήθελε να μελετήσει πώς μαθαίνουν τα ζώα και αν η μάθηση γίνεται με σκέψη/κατανόηση ή με δοκιμή και λάθος
Το πείραμα
Υπήρχε η εξής διάταξη: Μια γάτα τοποθετείται μέσα σε ένα κλειστό κουτί που υπάρχει ένας μηχανισμός (μοχλός, σχοινί, κουμπί). Έξω από το κουτί υπάρχει τροφή. Για να ελευθερωθεί η γάτα πρέπει να κάνει τη σωστή ενέργεια ενεργοποιώντας το μηχανισμό
Τα αποτελέσματα
Τι συμβαίνει στην αρχή (Trial & Error):
Στις αρχικές προσπάθειες η γάτα γρατζουνάει, νιαουρίζει, περιστρέφεται, σπρώχνει τυχαία. Έτσι τυχαία ενεργοποιείται ο μηχανισμός, ανοίγει η πόρτα και βρίσκει την τροφή. Δεν υπάρχει κάποια ένδειξη ότι «καταλαβαίνει» τι κάνει.
Στις πολλαπλές επαναλήψεις του πειράματος, κάθε φορά η γάτα κάνει όλο και λιγότερες άσχετες κινήσεις και βρίσκει πιο γρήγορα τη σωστή ενέργεια. Ο χρόνος διαφυγής μειώνεται σταδιακά (καμπύλη μάθησης εικόνα)
Η μάθηση είναι σταδιακή και όχι ξαφνική. Επίσης έρχεται ως αποτέλεσμα ενίσχυσης των σωστών ενεργειών
Τι μάθαμε από το πείραμα
Τον «Νόμο του Αποτελέσματος» (“Law of Effect”) : Οι συμπεριφορές που ακολουθούνται από ευχάριστα αποτελέσματα ενισχύονται και επαναλαμβάνονται.
Η σωστή κίνηση φέρνει την «επιβράβευση» (τροφή) και έτσι γίνεται επανάληψη. Οι λάθος κινήσεις απλά αγνοούνται
Στην Καμπύλη Μάθησης, ο χρόνος διαφυγής μειώνεται ομαλά και όχι απότομα κάτι που σημαίνει ότι δεν υπάρχει «ξαφνική κατανόηση» αλλά συσσώρευση εμπειρίας
Ο Thorndike κατέληξε ότι:
η μάθηση είναι η σύνδεση ερεθίσματος-αντίδρασης (S-R) και γίνεται μέσω επανάληψης και ενίσχυσης. Θεώρησε ότι δεν απαιτεί «νόηση» ή σχεδιασμό
Το πείραμα θεμελίωσε τον συμπεριφορισμό και επηρέασε τον Skinner
Ηθικά διλλήματα του πειράματος
Ένα από τα τεράστια ηθικά διλλήματα φυσικά ήταν ο κυριολεκτικά βασανισμός των ζώων από τους ανθρώπους στα πλαίσια της επιστημονικής σκέψης. Σε αυτό βέβαια το πείραμα δεν υπήρξε σαφής βασανισμός.
Επίσης ο μηχανισμός σκέψης που έκανε τους επιστήμονες για 10ετίες να αντιμετωπίζουν τον άνθρωπο σαν ένα μαύρο κουτί που απλώς επεξεργαζόταν εντολές και αντιδρούσε αυτόματα, χωρίς προσωπική διεργασία…
Μπορείτε να παρακολουθήσετε το πείραμα στη Δ/νση
Πηγές :
-Chance, P. (1999).Thorndike’s Puzzle Boxes and the Origins of the Experimental Analysis of Behavior..Journal of the Experimental Analysis of Behavior
– Charles Catania (1999): Thorndike’s Legacy: Learning, Selection, And The Law Of Effect A.. Journal of the Experimental Analysis of Behavior
