Το Πείραμα της Απώλειας Ελέγχου (Martin Seligman, 1967) – Η Μαθημένη Απόγνωση
Επιμέλεια : Το Τμήμα Ψυχολογικής και Εργοθεραπευτικής υποστήριξης Κέντρου ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Στόχος του πειράματος ήταν να μελετήσει το πώς αντιδρούν τα σκυλιά όταν νιώθουν ότι δεν μπορούν να ελέγξουν δυσάρεστες καταστάσεις.
Το πείραμα
Ο Seligman χρησιμοποίησε σκύλους και δημιούργησε τρεις ομάδες:
Ομάδα ελέγχου : Οι σκύλοι δεν δέχονταν ηλεκτρικά ερεθίσματα.
Ομάδα με έλεγχο : Οι σκύλοι μπορούσαν να σταματήσουν το ερέθισμα πατώντας έναν μοχλό.
Ομάδα χωρίς έλεγχο: Οι σκύλοι δέχονταν ερεθίσματα χωρίς δυνατότητα να τα σταματήσουν.
Σε 2η φάση, Οι σκύλοι τοποθετήθηκαν σε ένα κουτί όπου μπορούσαν εύκολα να αποφύγουν το ερέθισμα πηδώντας ένα εμπόδιο.
Οι σκύλοι που είχαν μάθει ότι μπορούν να ελέγχουν την κατάσταση, προσπάθησαν να ξεφύγουν.
Οι σκύλοι που είχαν μάθει ότι δεν υπάρχει έλεγχος, δεν προσπαθούσαν καν να ξεφύγουν.
Τα αποτελέσματα
Τα σκυλιά που είχαν βιώσει την αδυναμία ελέγχου απέτυχαν να αντιδράσουν, ακόμα και όταν μπορούσαν, ενώ τα άλλα απέφευγαν το σοκ.
Αυτό το φαινόμενο ονομάστηκε «μαθημένη απόγνωση».
Τι μάθαμε από το πείραμα
Το πείραμα έδειξε ότι η αίσθηση αδυναμίας μπορεί να προκαλέσει παθητικότητα και κατάθλιψη, ακόμα όταν υπάρχουν επιλογές για δράση.
Η θεωρία χρησιμοποιήθηκε για να εξηγήσει:
την κατάθλιψη
την παραίτηση από προσπάθεια
την απώλεια κινήτρων
την επίδραση της αίσθησης ελέγχου στη συμπεριφορά.
Ηθικά διλλήματα του πειράματος
Ένα από τα τεράστια ηθικά διλλήματα φυσικά ήταν ο κυριολεκτικά βασανισμός των ζώων από τους ανθρώπους στα πλαίσια της επιστημονικής σκέψης.
Επίσης ο μηχανισμός σκέψης που έκανε τους επιστήμονες για 10ετίες να αντιμετωπίζουν τον άνθρωπο σαν ένα μαύρο κουτί που απλώς επεξεργαζόταν εντολές και αντιδρούσε αυτόματα, χωρίς προσωπική διεργασία…
Μπορείτε να παρακολουθήσετε το πείραμα στη Δ/νση
https://www.youtube.com/shorts/WQQPbY_-Nv4
Πηγές :
-Martin E. P. Seligman (2006). Η αισιοδοξία μαθαίνεται. Εκδόσεις Καστανιώτη.
-PSYCHOLOGY.GR
