Οδηγίες για το Πάσχα για παιδιά με δυσκολίες στην αισθητηριακή επεξεργασία
Τμήμα Εργοθεραπείας Κέντρου Προσέγγιση
Το Πάσχα είναι μία περίοδος σημαντικά πιο ουδέτερη από τα Χριστούγεννα, και πάλι όμως με διαφορετικές προκλήσεις για ένα παιδί με αισθητηριακές ευαισθησίες. Υπάρχει λοιπόν πολύ αυξημένος κίνδυνος να εμφανίσουν διαταρακτικές συμπεριφορές και αισθητηριακές καταρρεύσεις.
Αρχικά πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι το να περάσουμε στην εξοχή το Πάσχα είναι από μόνο του μία πολύ μεγάλη ευκαιρία για δυνατότητες αυτό-ρύθμισης από ότι το Πάσχα στο διαμέρισμα της μεγαλούπολης.
Κάποιες χρήσιμες οδηγίες :
ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ
–Αποφύγετε δυνατούς ήχους (π.χ. βαρελότα, φωνές) που είναι πολύ σύνηθες στον «Ελληνικό» εορτασμό είτε στην Ανάσταση, είτε ανήμερα με το ψήσιμο του αρνιού . Τρόποι για να κατευνάσουμε το ηχητικό εισερχόμενο θα μπορούσαν να είναι: Ακουστικά (με μουσική – ήχους που αρέσουν στο παιδί ή ακουστικά περιορισμού εισερχομένου ερεθίσματος. Δώστε τα προληπτικά όχι αφότου εκτεθεί), προσέλευση στην εκκλησία μετά την Ανάσταση, πιθανά η επιλογή ενός Μοναστηριού αντί για έναν πολυσύχναστο ναό. Αντίστοιχα στο σπίτι η δημιουργία ενός σταθερού ηχητικού υποβάθρου (white noise) καθώς είναι πιθανό να ακουστεί και στο σπίτι ο θόρυβος. Τέλος μια καλή προετοιμασία οπτική και μερικώς ακουστική σε περίπτωση που βρίσκεστε σε μέρος που είναι αδύνατο να αποφύγετε τους κρότους σίγουρα θα βοηθούσε ακόμη και την στιγμή που συμβαίνει επαναφέροντας το παιδί στην εικόνα.
– Προτιμήστε να στολίσετε το σπίτι με μικρή παλέτα χρωμάτων, διαλέξτε ένα χρώμα ιδανικά και αποφύγετε την υπερφόρτωση (πολύχρωμα λαγουδάκια, πολύχρωμα χρωματιστά αυγά).
-Εξασφαλίστε γωνίες και περιοχές ηρεμίας στο παιδί για να αποφορτίζεται από τη χειμαρρώδη, πολύ και γρήγορη αισθητηριακή πληροφορία. Στις γωνίες αυτές τοποθετείτε αντικείμενα με αισθητηριακό εισερχόμενο (και μη) που αρέσουν στο παιδί προσφέροντας ασφάλεια και ρύθμιση. Συμβουλευτείτε τον εργοθεραπευτή του παιδιού σας για εξατομικευμένα ρυθμιστικά αισθητηριακά εισερχόμενα που θα μπορούσαν να είναι στη γωνία ηρεμίας του. Θυμηθείτε η γωνία ηρεμίας είναι ένας χώρος ασφάλειας και η ήρεμη / διακριτική παρουσία σας εκεί κοντά στο παιδί εξασφαλίζει την συναισθηματική του ασφάλεια.
-Αποφύγετε την έκθεση σε πολύ κόσμο ταυτόχρονα (προτιμείστε να βρίσκεται σε μικρότερες και πιο «οικείες» ομάδες). Ταυτόχρονα, ενημερώστε τους επισκέπτες για τις ιδιαιτερότητες του παιδιού. Αντίστοιχα κατάλληλη προετοιμασία του παιδιού για την μετάβαση και την διαφορετική συνθήκη στην οποία θα βρεθεί (πχ παραπάνω κόσμος) είτε αυτή γίνει λεκτικά είτε οπτικά είναι σημαντική. Γενικότερα αποφύγετε τις εκπλήξεις. Αντικείμενα ‘’ασφάλειας΄΄ δηλαδή 1-2 παιχνίδια που αρέσουν στο παιδί σας είναι βοηθητικό να τα πάρετε μαζί.
-Αν είναι εφικτό, προτιμήστε μέρες ή ώρες που δεν υπάρχει πολύ κίνηση (στο δρόμο, τα καράβια, τα λεωφορεία)
-Δώστε διαλείμματα για καταστάσεις που είναι πιθανά υπέρ-διεγερτικές (μην βάλετε στόχο «να αντέξει το παιδί», βάλτε «να συμμετέχει εάν και όσο επιθυμεί» (δώστε του συχνά τον έλεγχο)
-Ενημερώστε το παιδί για το καθημερινό πρόγραμμα που θα ακολουθήσετε (περίπατοι, εκκλησία, επισκέψεις, ταξίδι κλπ)
-Διατηρείστε καθημερινές ρουτίνες ή φτιάξτε καινούργιες
-Αξιοποιείστε οπτικά προγράμματα για κατάλληλη προετοιμασία ή εναλλακτικούς τρόπους προετοιμασίας
-Δώσε επιλογές («θες να κάτσουμε για 5 λεπτά ή να φύγουμε;»). Προτιμήστε κλειστού τύπου ερωτήσεις δηλαδή ερωτήσεις που περιορίζουν τις απαντήσεις σε προκαθορισμένες επιλογές (ναι/ όχι, πολλαπλή επιλογή) προκειμένου να το βοηθήσετε να οργανωθεί στο ήδη ανοργάνωτο και καινούργιο περιβάλλον – συνθήκη στο οποίο βρίσκεται. Ενημερώστε το για τα επόμενα βήματά σας όταν είναι πράγματα που δεν μπορείτε να αποφύγετε με καταφατικές προτάσεις πχ Τώρα θα πάμε στο αεροδρόμιο / αυτοκίνητο κ.α.
Εκκλησία :
-Προτιμείστε να επισκεφτείτε την εκκλησία είτε στο ξεκίνημα της λειτουργίας (που δεν υπάρχει πολύς κόσμος), είτε όταν ολοκληρωθεί η θεία λειτουργία
-Εναλλάξτε πολύ συχνά το περιβάλλον (εξασφαλίστε ότι το μέρος που βρίσκεστε είναι κοντά στην έξοδο) με εξόδους και εισόδους για όσο επιθυμεί το παιδί (θυμηθείτε ότι την Μεγάλη Εβδομάδα η εκκλησία έχει πολλές μυρωδιές από λιβάνι και πάρα πολλά οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα –έντονοι ψαλμοί-)
-Στην περιφορά του επιταφίου ή στην Ανάσταση, προτιμείστε να βρίσκεστε λίγο πιο μακριά από το πλήθος
-Είναι σημαντικό να κρατάτε εσείς τις αναμμένες λαμπάδες κατά την αναμονή (σοβαρότατος κίνδυνος τραυματισμού ή πρόκλησης ατυχήματος). Εάν το παιδί επιμείνει, δοκιμάστε να την κρατάτε μαζί αλλά μακρυά από το πλήθος ή να του δώσετε να κρατάει μια επιπλέον σβηστή λαμπάδα ή ένα κερί με μπαταρία (ψεύτικο) το οποίο μπορείτε να στολίσετε και να μοιάζει με λαμπάδα ώστε εξαρχής να είναι αυτή η λαμπάδα του. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, απομακρυνθείτε από το πλήθος
-Επιλέξτε απομακρυσμένες εκκλησίες ή μοναστήρια όπου δεν υπάρχει μεγάλη φασαρία και ταυτόχρονα δεν υπάρχουν πυροτεχνήματα
-Δώστε διαλείμματα για καταστάσεις που είναι πιθανά υπέρ-διεγερτικές (μην βάλετε στόχο «να αντέξει το παιδί», βάλτε «να συμμετέχει εάν και όσο επιθυμεί» (δώστε του συχνά τον έλεγχο)
-Επιτρέψτε στο παιδί να πάρει το «αισθητηριακό εργαλείο ηρεμίας του» (πχ αντιστρές μπαλάκι, βραχιόλι ή κολλιέ δαγκώματος, spinner κλπ) στην εκκλησία
-Εάν είναι δυνατόν, ζητείστε προτεραιότητα στην μετάληψη
Διατροφή:
-Σε παιδιά με επιλεκτικότητες στο φαγητό, αποφύγετε την νηστεία (κυρίως όταν τα φαγητά δεν βρίσκονται στο ρεπερτόριο του παιδιού) και διατηρείστε την καθημερινή ρουτίνα φαγητού
-Το ίδιο ισχύει και για το Πασχαλινό τραπέζι
-Προσέξτε την αλόγιστη κατανάλωση φαγητού από το παιδί (σοβαρότατος παράγοντας απορρύθμισης τόσο για μικρούς όσο και για μεγάλους)
-Το αναστάσιμο φαγητό το βράδυ του Σαββάτου μπορεί να είναι πολύ βαρύ για το παιδί και να επηρεάσει αρνητικά τον ύπνο του
-Ύπνος :
-Το νέο κρεβάτι του παιδιού μπορεί να διαταράξει τον ύπνο του (εάν βρεθείτε εκτός του σπιτιού). Φροντίστε να πάρετε μαζί σας τα αγαπημένα του (ή αυτά που είναι εξοικειωμένο) σεντόνια και σκεπάσματα.
-Προσπαθείστε να διατηρήσετε τις ρουτίνες ύπνου ή να εγκαταστήσετε καινούργια
Επίλογος
Όπως διαπιστώνετε, οι οδηγίες αυτές είναι γενικές και κάθε παιδί έχει το δικό του αισθητηριακό προφίλ (δυσκολίες στην αισθητηριακή καταγραφή {υπέρ-αποκριτικό, υπό-αποκριτικό} ή με δυσκολίες στην αισθητηριακή αντίληψη).
Για λεπτομερείς εξατομικευμένες οδηγίες θεωρείται απαραίτητο να συνεργαστείτε με τον Εργοθεραπευτή του παιδιού σας
