Κακάκη Μαρίνα , Παιδοψυχίατρος, Κέντρο ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης η μητέρα και ο πατέρας φαντασιώνουν ένα φυσιολογικό μωρό. Και οι δύο ονειρεύονται την καινούρια τους ζωή με την προσμονή ότι έχουν ένα τέλειο μωρό το οποίο θα μεγαλώσει και θα γίνει ένας εντελώς ανεξάρτητος ενήλικος.
Καθώς το μωρό μεγαλώνει και διέρχεται από τα αναπτυξιακά ορόσημα της ψυχοκινητικής του εξέλιξης οι γονείς αρχίζουν να εντοπίζουν τα συμπτώματα που εμφανίζονται κλινικά στην καθημερινή συναλλαγή μαζί του. Θα περάσουν από διάφορα στάδια αναζήτησης, αποδοχής , παραδοχής και διάγνωσης, απευθυνόμενοι συχνά σε πολλούς διαφορετικούς φορείς, πριν κατασταλάξουν και πάρουν απόφαση ότι το παιδί τους έχει σοβαρά προβλήματα που θα διαρκέσουν σε ολόκληρη τη ζωή του.
Η ανακοίνωση της διάγνωσης είναι μία επώδυνη διαδικασία και απαιτεί ένα ευαισθητοποιημένο χειρισμό από την πλευρά του κλινικού. Χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση του παιδιού και πρέπει να ανακοινωθεί η πρόγνωση στους γονείς. Πρέπει ακόμα να δοθούν απαντήσεις στα ερωτήματά τους και να κατευναστούν οι ανησυχίες τους για τις αιτίες, με την διαβεβαίωση ότι η διαταραχή δεν οφείλεται σε λανθασμένους ή αρνητικούς χειρισμούς στην ανατροφή του παιδιού.
Η ύπαρξη ενός παιδιού με αυτισμό προκαλεί στους γονείς πολλά και διαφορετικά συναισθήματα, που συχνά είναι πολύ έντονα και προφανώς συγκεχυμένα και αντικρουόμενα. Τα συναισθήματα αυτά μπορεί να έχουν σχέση με το παιδί, τους ίδιους (ως άτομα και ως γονείς), με την οικογένειά τους, με τις στάσεις της κοινωνίας και με το είδος της βοήθειας που τους παρέχεται ή δεν τους παρέχεται.
Οι γονείς βιώνουν ένα άλυτο θρήνο, ένα χρόνιο τραύμα λόγω του αυτιστικού τους παιδιού. Στην διαδικασία αυτή του δύσκολα επεξεργαζόμενου θρήνου οι γονείς έχουν υποστεί πλήγμα στην αυτοεκτίμησή τους, στο ναρκισσισμό τους, νιώθουν ντροπή και μία διαρκή ματαίωση.
Στην βιβλιογραφία αναφέρονται πέντε κύριες κατηγορίες
συναισθημάτων που βιώνουν οι γονείς πιο συχνά:
-Πένθος και συναισθήματα θλίψης, θυμού και σοκ γιατί δεν απέκτησαν το παιδί που περίμεναν
-Αμφιβολίες για την αναπαραγωγική τους ικανότητα που προέρχονται από το γεγονός της διαταραχής του παιδιού καθώς και αμφιβολίες για την ικανότητά τους να αναθρέψουν αυτό το παιδί
-Ενοχές γιατί έχουν αρνητικά συναισθήματα απέναντι στο παιδί, όπως απόρριψη, θυμό ή αγανάκτηση γιατί αισθάνονται υπεύθυνοι για τις δυσκολίες του ή νιώθουν ανίκανοι να το αντιμετωπίσουν
-Αισθάνονται σε πολύ δύσκολη θέση, ιδιαίτερα όταν εξηγούν στους άλλους την κατάσταση του παιδιού τους ή όταν βρίσκονται σε δημόσιους χώρους μαζί με το παιδί
-Συναισθήματα φόβου, που προκαλούνται από την αβεβαιότητα για το μέλλον ή από τα αρνητικά τους συναισθήματα προς το παιδί ή ακόμα και από το δεσμό τους με το παιδί και την αγάπη που του έχουν. Φοβούνται ότι ίσως το χάσουν, είτε γιατί το παιδί τους μπορεί να μην επιζήσει είτε γιατί οι ίδιοι μπορεί να αποφασίσουν να αναθέσου σε άλλους την φροντίδα του.
Αυτές οι πρώιμες συναισθηματικές πιέσεις και αντιδράσεις των γονέων, δεν πρέπει να θεωρούνται ότι είναι έντονα παθολογικές, αλλά ότι αποτελούν μαζί με τη θλίψη που μπορεί να αισθάνονται για άλλες απώλειες μέρος της διεργασίας της προσαρμογής στην τραυματική αλλαγή. Οι γονείς ενός αυτιστικού παιδιού πρέπει να προσαρμοστούν σε νέες συνθήκες, με διαφορετικές προσδοκίες από το παιδί και τους εαυτούς τους. Οι περισσότεροι γονείς αποδέχονται τελικά και αγαπούν το παιδί τους.
Η συμβουλευτική που γίνεται με ευαισθησία μπορεί να βοηθήσει ορισμένους γονείς να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες ,να αναγνωρίσουν τα θετικά στοιχεία του παιδιού τους και να αντλήσουν ικανοποίηση από αυτά. Γονείς που είναι απελπισμένοι μπορεί να νιώσουν ανακούφιση όταν προσφέρουν ενεργό βοήθεια στο παιδί τους.
Θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι ορισμένοι γονείς δεν θέλουν συμβουλευτική η οποία επικεντρώνεται στα συναισθήματά τους. ∆εν ωφελεί να τους πιέσουμε να μπουν σε μία διαδικασία την οποία δεν αντέχουν. Είναι γνωστό σε όλους μας ότι, όταν δεν υπάρχει αίτημα δεν μπορούμε να βοηθήσουμε.
Έχουμε όμως την δυνατότητα και την ευελιξία να οπλιστούμε με υπομονή και να δώσουμε χρόνο στους γονείς προετοιμάζοντάς τους κατάλληλα να εκφράσουν το θεραπευτικό τους αίτημα.
