Το πείραμα αισθητηριακής αποστέρησης (Hebb 1950)
Επιμέλεια : Το Τμήμα Ψυχολογικής και Εργοθεραπευτικής υποστήριξης Κέντρου ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Το πείραμα πραγματοποιήθηκε από τον Donald Hebb στο Πανεπιστήμιο McGill στον Καναδά (δεκαετία 1950) με σκοπό να εξεταστεί πώς επηρεάζεται ο εγκέφαλος χωρίς ερεθίσματα (αν η σκέψη και η αντίληψη παραμένουν σταθερές) και κατά πόσο η απομόνωση μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά και την ψυχική κατάσταση του ατόμου.
Το πείραμα
Οι συμμετέχοντες (κυρίως φοιτητές) ξάπλωναν σε κρεβάτι ή θάλαμο
για ώρες έως μερικές ημέρες.
Υπήρχε σημαντική μείωση ερεθισμάτων (ελάχιστα αισθητηριακά ερεθίσματα) αφού φορούσαν ειδικά γυαλιά για θολή και διάχυτη όραση και γάντια για τη μείωση της αφής.
Στο περιβάλλον υπήρχε χαμηλός φωτισμός, σχεδόν πλήρης σιωπή και ελάχιστη κίνηση
Τα αποτελέσματα
Οι περισσότεροι εξεταζόμενοι δεν άντεχαν πάνω από 2–3 ημέρες εμφανίζοντας τα εξής σοβαρότατα ευρήματα :
Α. Νοητικές διαταραχές : Μετά από λίγες ώρες δυσκολία συγκέντρωσης, αδυναμία σκέψης με λογική σειρά και μειωμένη ικανότητα επίλυσης προβλημάτων
Β. Παραισθήσεις : Άρχισαν να βλέπουν ή να ακούν πράγματα που δεν υπήρχαν (φώτα, ήχους ή φωνές, σχήματα, πρόσωπα). Αυτό έδειξε ότι ο εγκέφαλος «παράγει» ερεθίσματα όταν δεν υπάρχουν
Γ. Διαταραχή αντίληψης χρόνου : δεν μπορούσαν να εκτιμήσουν τον χρόνο και ένιωθαν ότι ο χρόνος περνούσε είτε πολύ αργά είτε πολύ γρήγορα
Δ. Συναισθηματικές αντιδράσεις : εκνευρισμός, άγχος, ανησυχία,
ανάγκη να σταματήσουν το πείραμα
Ε. Μείωση αντοχής : οι περισσότεροι εγκατέλειψαν νωρίς αφού
η απομόνωση ήταν ψυχολογικά δύσκολη
Τι μάθαμε από το πείραμα
Ο εγκέφαλος χρειάζεται συνεχή ερεθίσματα. Όταν του αποστερηθούν, δημιουργεί παραισθήσεις. Επίσης η αισθητηριακή αποστέρηση επηρεάζει σοβαρά τη σκέψη και διαταράσσει την αντίληψη
Ο εγκέφαλος δεν «κλειδώνει» (δεν απενεργοποιείται) χωρίς ερεθίσματα. Αντίθετα προσπαθεί να «γεμίσει το κενό» με το να δημιουργεί δικές του εμπειρίες
Το πείραμα επηρέασε μελέτες για διαδικασίες ανάκρισης, απομόνωσης σε ιδρύματα ή φυλακές, στρατός κλπ). Επίσης βοήθησε στην κατανόηση ψυχικών διαταραχών και στην ανάπτυξη τεχνικών χαλάρωσης
Ηθικά διλλήματα του πειράματος
Το πείραμα εντάχθηκε στα παραδείγματα ανήθικων ερευνητικών μελετών λόγω του προκαλεί έντονη ψυχολογική πίεση και πιθανές αρνητικές συνέπειες στους συμμετέχοντες (παρόλο που ήταν εθελοντές και υπήρχε χρηματική αμοιβή)
Μπορείτε να παρακολουθήσετε το πείραμα στη Δ/νση
Πηγές :
Bexton, W. H., Heron, W., & Scott, T. H. (1954). Effects of decreased variation in the sensory environment. Canadian Journal of Psychology, 8
– Hebb, D. O. (1955). Drives and the C.N.S. (conceptual nervous system). Psychological Review, 62(4)
