UNICEF. (2020). We are ready! Supporting successful transitions from early childhood education and care to primary school.
Επιμέλεια κειμένου : Αλεξάνδρου Στράτος
Μπορείτε να το κατεβάσετε σε μορφή infographic πατώντας ΕΔΩ
Η έναρξη της Α΄ Δημοτικού είναι ένα πάρα πολύ αποφασιστικό βήμα για κάθε παιδί και την οικογένειά του. Το καλοκαίρι μπορεί να αποτελέσει μια ήρεμη περίοδο προετοιμασίας, χωρίς πίεση και υπερβολικές απαιτήσεις.
Στόχος δεν είναι το παιδί να γνωρίζει ήδη να διαβάζει ή να γράφει, αλλά να νιώθει ασφαλές, ικανό και θετικά διατεθειμένο απέναντι στο νέο του ξεκίνημα.
Μιλήστε θετικά για το σχολείο
Παρουσιάστε την Α΄ Δημοτικού ως μια νέα και ενδιαφέρουσα εμπειρία. Μιλήστε για τους φίλους που θα γνωρίσει, τα παιχνίδια, τις δραστηριότητες, τους εκπαιδευτικούς και όλα τα υπόλοιπα καινούργια πράγματα που θα ανακαλύψει.
Αποφύγετε φράσεις όπως «για να σε δω τώρα στην Πρώτη», «τώρα αρχίζουν τα δύσκολα», «στο σχολείο δεν θα κάνεις ό,τι θέλεις» ή «πρέπει να είσαι ο καλύτερος». Τέτοιες εκφράσεις απλά θα αυξήσουν το άγχος και θα δημιουργήσουν αρνητικές προσδοκίες.
Ακούστε τις ανησυχίες του παιδιού
Δώστε στο παιδί την ευκαιρία να μιλήσει για όσα σκέφτεται ή φοβάται. Μπορείτε να το ρωτήσετε:
«Τι πιστεύεις ότι θα σου αρέσει στο σχολείο;»
«Υπάρχει κάτι που σε προβληματίζει;»
«Τι θα ήθελες να μάθεις για την Α΄ Δημοτικού;»
Πρώτα ακούστε ! Ακούστε χωρίς να βιάζεστε να διορθώσετε, χωρίς να να καθησυχάσετε ή να ακυρώσετε το συναίσθημά του (πχ αντί για «τι φοβάσαι μωρέ χαζούλι;», μπορείτε να πείτε: «Καταλαβαίνω ότι αυτό σε ανησυχεί. Θα το αντιμετωπίσουμε μαζί».
Δημιουργήστε σταδιακά μικρές ρουτίνες
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού είναι χρήσιμο να διατηρείται η ξεκούραση και η ελευθερία. Προς το τέλος, όμως, μπορείτε σταδιακά να επαναφέρετε ένα πιο σταθερό πρόγραμμα. Οι απότομες αλλαγές αυξάνουν το άγχος. Οι προβλέψιμες και επαναλαμβανόμενες ρουτίνες ενισχύουν το αίσθημα ασφάλειας. Για αρχή λοιπόν, είναι καλό μετά τον 15Αύγουστο να βοηθήστε το παιδί να κοιμάται και να ξυπνά σε ώρες πιο κοντινές στο σχολικό πρόγραμμα. Επίσης δημιουργήστε μια απλή πρωινή ρουτίνα και εξασκηθείτε στη σταδιακή ολοκλήρωση μικρών καθημερινών βημάτων αλλά και πνευματικών παιχνιδιών.
Ενισχύστε την αυτονομία
Η σχολική ετοιμότητα δεν αφορά μόνο τις ακαδημαϊκές δεξιότητες. Εξίσου σημαντική είναι η λειτουργική αυτονομία.
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, το παιδί μπορεί να εξασκηθεί:
- στο πιο ανεξάρτητο ντύσιμο (κουμπιά, φεμουάρ)
- στην τακτοποίηση των προσωπικών του αντικειμένων,
- στη χρήση της τουαλέτας,
- στο άνοιγμα του δοχείου φαγητού ή του παγουριού,
Η εξάσκηση χρειάζεται να γίνεται με υπομονή, χωρίς συγκρίσεις και χωρίς απαίτηση τελειότητας.
Γνωρίστε το σχολικό περιβάλλον
Αν είναι δυνατόν, περάστε μια βόλτα έξω από το σχολείο. Δείξτε στο παιδί την είσοδο, την αυλή και τη διαδρομή που θα ακολουθεί. Από την 1η Σεπτεμβρίου που είναι ανοιχτό, μπορείτε να μπείτε μέσα και να δει το προαύλιο, όπως επίσης πιθανά και τις αίυουσες, ή να γνωρίσει και τον/την νέο/νέα δασκάλα του. Η εξοικείωση με τον χώρο μειώνει την αβεβαιότητα και κάνει το άγνωστο πιο προβλέψιμο.
Μιλήστε με απλά λόγια για το πώς μπορεί να είναι μια σχολική ημέρα: πότε φτάνουν τα παιδιά, πού αφήνουν την τσάντα τους, πότε κάνουν διάλειμμα και ποιοι ενήλικες βρίσκονται εκεί για να τα βοηθήσουν.
Διαβάστε βιβλία και παίξτε «σχολείο»
Επιλέξτε παιδικά βιβλία που αναφέρονται στην πρώτη ημέρα στο σχολείο, στις φιλίες και στα συναισθήματα των παιδιών.
Μπορείτε επίσης να παίξετε παιχνίδι ρόλων. Το παιδί μπορεί να γίνει μαθητής, εκπαιδευτικός ή γονέας. Μέσα από το παιχνίδι εκφράζει φόβους, απορίες και προσδοκίες με έναν ασφαλή τρόπο.
Αποφύγετε να μετατρέψετε το παιχνίδι σε μάθημα ή αξιολόγηση. Ακολουθήστε τη φαντασία και τον ρυθμό του παιδιού.
Καλλιεργήστε την κοινωνική αυτοπεποίθηση
Δημιουργήστε ευκαιρίες για παιχνίδι με συνομηλίκους. Ενισχύστε σταδιακά δεξιότητες όπως:
- ο χαιρετισμός,
- η αναμονή της σειράς,
- η συμμετοχή σε μια ομάδα,
- η έκφραση μιας ανάγκης,
- η επίλυση μικρών διαφωνιών,
- η αναζήτηση βοήθειας από έναν ενήλικα.
Δεν χρειάζεται το παιδί να είναι ιδιαίτερα κοινωνικό. Χρειάζεται να γνωρίζει ότι μπορεί να πλησιάσει τους άλλους με τον δικό του τρόπο και ότι έχει δικαίωμα να ζητήσει υποστήριξη.
Μεταφέρετε μηνύματα εμπιστοσύνης
Το παιδί έχει ανάγκη να αισθάνεται ότι οι γονείς πιστεύουν στις δυνατότητές του. Χρήσιμες φράσεις είναι:
«Μπορείς να ζητήσεις βοήθεια».
«Δεν χρειάζεται να τα ξέρεις όλα από την πρώτη ημέρα».
«Θα το μάθουμε μαζί».
«Είναι φυσιολογικό να χρειάζεσαι χρόνο».
«πολλά παιδιά αισθάνονται λίγο άγχος στην αρχή όταν ξεκινούν στο σχολείο αλλά γρήγορα το ξεπερνούν»
Η εμπιστοσύνη χτίζεται μέσα από την αποδοχή, τη σταθερότητα και τη συναισθηματική διαθεσιμότητα.
Τι χρειάζεται να αποφεύγουμε
Αποφεύγουμε τις συγκρίσεις με άλλα παιδιά, τις συνεχείς διορθώσεις, τις υπερβολικές προσδοκίες και την έντονη ακαδημαϊκή προετοιμασία.
Επίσης μην μετατρέψετε το καλοκαίρι να μετατραπεί σε σχολική τάξη. Το ελεύθερο παιχνίδι, η κίνηση, η ξεκούραση, η επαφή με τη φύση και ο ποιοτικός χρόνος με την οικογένεια αποτελούν ουσιαστική προετοιμασία για τη μάθηση.
Το σημαντικότερο μήνυμα
Στόχος είναι το παιδί να ξεκινήσει την Α΄ Δημοτικού νιώθοντας ασφαλές, αγαπημένο, ικανό και υποστηριγμένο. Η πιο σημαντική προετοιμασία είναι να γνωρίζει ότι, ακόμη και όταν κάτι το δυσκολεύει, δεν είναι μόνο του.
